Theo chương trình nghị sự thường niên của ASEAN, Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN hẹp lần thứ 32 (AEMR) và các hội nghị liên quan được tổ chức tại Philippines ngày 12-13 tháng 3 năm 2026, với sự tham dự của đại diện các nước thành viên ASEAN và Ban Thư ký ASEAN.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh tình hình phức tạp đang diễn biến ở Trung Đông và những tác động đối với nền kinh tế khu vực và toàn cầu, đòi hỏi cần thiết phải có sự phối hợp ở cấp độ khu vực, chuẩn bị các chính sách trong môi trường toàn cầu đầy thách thức. Các nước ASEAN đã bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về tình trạng căng thẳng kéo dài ở Trung Đông. Xung đột leo thang đã tạo ra những hậu quả kinh tế rộng lớn hơn ngoài khu vực, đặc biệt là thông qua sự biến động gia tăng trên thị trường năng lượng toàn cầu và sự gián đoạn các tuyến đường hàng hải quan trọng, gây ra sự bất ổn và những thách thức đáng kể đối với các doanh nghiệp và động lực thương mại toàn cầu. Những gián đoạn này dẫn đến chi phí vận chuyển, bảo hiểm và logistics cao hơn và góp phần gây áp lực lạm phát đối với năng lượng, thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu khác. Một thời kỳ bất ổn địa chính trị kéo dài có thể gây ra những thách thức dai dẳng đối với triển vọng kinh tế toàn cầu, vốn đã bị ảnh hưởng bởi nhiều khó khăn trong những năm gần đây. Điều này cũng sẽ tác động đến an ninh và ổn định kinh tế, ảnh hưởng đến sinh kế của hàng triệu người trong khu vực và cản trở sự tiến bộ kinh tế của ASEAN.

Các nước ASEAN có sự đa dạng về mức độ phát triển kinh tế và khả năng phục hồi khác nhau giữa các quốc gia thành viên. Do đó, điều quan trọng là bảo đảm phản ứng khu vực và cơ chế hợp tác phù hợp nhằm giảm thiểu tác động đối với các nền kinh tế đang phát triển và dễ bị tổn thương hơn trong ASEAN. Các nước ASEAN ủng hộ việc giảm leo thang xung đột ở Trung Đông thông qua các biện pháp ngoại giao và hòa bình, bao gồm việc chấm dứt các hành động thù địch, kiềm chế tối đa và theo đuổi đối thoại giữa tất cả các bên liên quan.  Để giảm thiểu tác động kinh tế của tình hình ở Trung Đông, ASEAN cam kết về thị trường mở cửa cho thương mại và đầu tư, bằng cách duy trì một cấu trúc kinh tế khu vực minh bạch. ASEAN sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với các bên liên quan và các đối tác phát triển ngoài khối để củng cố và duy trì niềm tin vào ASEAN như một trung tâm năng động cho thương mại và đầu tư, đồng thời tăng cường hơn nữa chuỗi cung ứng khu vực thông qua việc thực hiện Kế hoạch Chiến lược Kết nối ASEAN, sử dụng Cơ chế Một cửa ASEAN và các Hiệp định ASEAN liên quan.

ASEAN nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường an ninh và khả năng phục hồi năng lượng khu vực, đặc biệt là do ASEAN phụ thuộc vào các tuyến đường cung cấp dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu và những diễn biến trên thị trường năng lượng quốc tế. Theo đó, cần thiết phải đa dạng hóa các nguồn năng lượng và tuyến đường cung cấp, tăng cường hợp tác khu vực về chuẩn bị năng lượng và chia sẻ thông tin, và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng tái tạo và phát triển năng lượng thay thế. ASEAN sẽ tăng cường thúc đẩy các khuôn khổ hợp tác năng lượng khu vực của ASEAN, bao gồm Hiệp định khung ASEAN về an ninh dầu khí (AFAPS), Bản ghi nhớ tăng cường về lưới điện ASEAN (APG) và Đường ống dẫn khí xuyên ASEAN (TAGP), góp phần tăng cường kết nối năng lượng khu vực và khả năng phục hồi nguồn cung. Đồng thời, các nước ASEAN kêu gọi tiếp tục hợp tác để bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định, an toàn và bền vững.

Trước tình hình ở Trung Đông, ASEAN nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ an ninh lương thực vì chi phí năng lượng và vận chuyển tăng cao có thể ảnh hưởng đến sản xuất nông sản thực phẩm, nguồn cung phân bón và hệ thống phân phối thực phẩm. ASEAN cam kết giảm thiểu sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng thực phẩm khu vực, bảo đảm thị trường được mở cửa và nỗ lực giảm thiểu sự biến động giá cả quá mức, đặc biệt là giá cả tăng đột biến. Do đó, cần phải tăng năng suất, đa dạng hóa nguồn cung sản phẩm nông sản thực phẩm và đầu vào, thúc đẩy các thực hành nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và tái tạo, đồng thời tăng cường hợp tác khu vực về chuỗi cung ứng thực phẩm và tạo thuận lợi thương mại nông sản thực phẩm. ASEAN tái khẳng định cam kết làm sâu sắc thêm hội nhập kinh tế khu vực và duy trì một môi trường kinh tế khu vực ổn định, minh bạch, không phân biệt đối xử, công bằng, toàn diện và cởi mở. Trước những diễn biến gần đây trong chính sách thương mại toàn cầu, ASEAN đang theo dõi sát sao những tác động có thể xảy ra, đặc biệt là sự gia tăng bất ổn đối với các doanh nghiệp, tâm lý đầu tư yếu hơn và những gián đoạn tiềm tàng đối với mạng lưới sản xuất và cung ứng trong bối cảnh điều kiện kinh tế toàn cầu đầy thách thức.

ASEAN vẫn kiên định thúc đẩy các sáng kiến ​​khu vực quan trọng, bao gồm việc phê chuẩn kịp thời Nghị định thư thứ hai sửa đổi Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), nhằm tăng cường tạo thuận lợi thương mại, hợp tác về quy định, tính minh bạch và giảm các rào cản phi thuế quan. ASEAN hướng tới hoàn thành và ký kết kịp thời Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN (DEFA), sẽ hỗ trợ hội nhập số sâu rộng hơn, luồng dữ liệu xuyên biên giới đáng tin cậy và sự tham gia lớn hơn vào nền kinh tế số khu vực. Những sáng kiến ​​này, cùng với việc thực hiện hiệu quả Kế hoạch Chiến lược AEC 2026-2030, sẽ làm sâu sắc thêm thương mại và đầu tư nội khối ASEAN, tăng cường khả năng phục hồi chuỗi cung ứng và củng cố vị thế của ASEAN như một trung tâm đáng tin cậy cho thương mại, đầu tư và mạng lưới sản xuất trong nền kinh tế toàn cầu, đồng thời củng cố vai trò trung tâm của ASEAN, mà các đối tác bên ngoài có thể tiếp tục dựa vào để hợp tác cùng có lợi, đặc biệt là trong những thời điểm khó khăn.

Với môi trường toàn cầu đang thay đổi, ASEAN cần phải thận trọng về chính sách và có những phản ứng kịp thời, được cân nhắc kỹ lưỡng để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và đối ngoại. Theo đó, cần thiết phải quản lý tài chính lành mạnh, tăng cường khả năng phục hồi kinh tế và các biện pháp có mục tiêu và được thiết kế tốt để giảm thiểu tác động của giá cả leo thang đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp, đồng thời bảo vệ tính bền vững tài chính dài hạn và duy trì các vùng đệm chính sách đầy đủ. Các nước ASEAN tái khẳng định cam kết tiếp tục phối hợp giải quyết các tác động kinh tế của những diễn biến toàn cầu đang thay đổi và sẽ tiếp tục theo dõi tình hình ở Trung Đông và thảo luận về cách thức hợp tác chặt chẽ hơn để giải quyết các thách thức.

Thông qua những nỗ lực chung của khu vực, ASEAN khẳng định cam kết vững chắc trong việc bảo vệ sự ổn định kinh tế khu vực và thúc đẩy tăng trưởng bền vững và toàn diện trong bối cảnh địa kinh tế và địa chính trị đang thay đổi nhanh chóng.

Nguồn: Tuyết Minh, Văn phòng BCĐLNKT