Hiệp hội doanh nghiệp, doanh nghiệp tại địa phương về các giải pháp ứng phó kịp thời và phù hợp với chính sách thuế quan của Hoa Kỳ. Tăng cường nắm bắt, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, hỗ trợ, doanh nghiệp có hoạt động thương mại xuất nhập khẩu với Hoa Kỳ và các nước.

Đối với Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Trong tình hình này càng cần phải đặc biệt chú trọng đến các yêu tố như tiêu chuẩn, chất lượng hàng hóa, kiểm soát chặt chẽ dư lượng các loại thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật,… chuyển đổi sản xuất xanh và đáp ứng yêu cầu về sản xuất bền vững, bảo vệ môi trường, hệ sinh thái.., thì mới có khả năng tận dụng các FTA thế hệ mới như với EU.  Việc Mỹ từ chối công nhận tương đương với 12 nghề khai thác hải sản (cá ngừ, cá mú, cá thu, cá đối, ghẹ, mực,..)  của Việt Nam theo Đạo luật Bảo vệ thú biển. Như thế, hải sản khai thác theo các nghề cá chưa được công nhận tương đương sẽ bị cấm nhập khẩu vào Mỹ từ ngày 1-1-2026. Mỹ là thị trường nhập khẩu lớn nhất cá ngừ VN với kim ngạch đạt 205 triệu đô la Mỹ (7T/2025) và là thị trường NK hải sản Việt Nam lớn thứ 2 sau Nhật.) Chuyên gia của Bộ Nông nghiệp sẽ trình bày kỹ hơn nội dung này. Doanh nghiệp cũng cần tích cực chủ động tìm kiếm, đa dạng hóa khách hàng, đa dạng hoá thị trường xuất khẩu đặc biệt là các thị trường mà Việt Nam đã ký kết hiệp định thương mại tự do (FTA), nhất là các FTA thế hệ mới, để gỡ bớt khó khăn khi xuất khẩu vào TT Mỹ. Nhập khẩu nguyên vật liệu cũng rất quan trọng; cần đa dạng hoá nguồn nhập khẩu, giảm sự phụ thuộc vào các nguồn nguyên liệu tập trung ở một thị trường, nhất là thị trường đang bị Hoa Kỳ áp thuế cao, đáp ứng đc yêu cầu quy tắc xuất xứ để có thể gia tăng XK hàng hóa. Xác định kinh tế Việt Nam có độ mở lớn (Tổng XNK hơn 200% GDP), quy mô còn khiêm tốn, tác động nhỏ bên ngoài cũng có thể ảnh hưởng lớn đến bên trong, trong khi khả năng chống chịu và sức cạnh tranh của nền kinh tế còn hạn chế. Sản xuất trong nước phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên vật liệu đầu vào, đặc biệt là khối doanh nghiệp trong nước luôn ở tình trạng nhập siêu. Vì vậy, để ổn định kinh tế vĩ mô, và giữ đc dòng vốn đầu tư nước ngoài, và chống lạm phát, NHNN đang ưu tiên nhiệm vụ ổn định tỷ giá lên hàng đầu (chốt chặn quan trọng không để lạm phát trở nên mạnh hơn. (tỷ giá giờ là gần 25.5k).

Chững lại của toàn cầu hóa và mặt trái của hội nhập:  Những điều trên cho thấy: trên bình diện toàn cầu vốn dĩ lợi ích của toàn cầu hóa đã và đang phân bổ không đều; trong nội bộ quốc gia cũng như vậy, rồi chúng ta có thể thấy các nảy sinh như: môi trường có vấn đề, khai thác tài nguyên có vấn đề, vấn đề nhập cư – di chuyển của người dân do toàn cầu hóa và kèm theo đó là vấn đề xã hội, dịch bệnh, khủng bố, bạo loạn (như bạo loạn tại Anh vừa qua do làn sóng người di cư thiếu kiểm soát và chính sách mở cửa biên giới).

Mỹ hiện ưu tiên hợp tác song phương, rút khỏi một loạt cơ chế, thỏa thuận quốc tế đa phương như TPP và HĐ Paris, Mỹ -vốn là nước đi đầu trong toàn cầu hóa, lãnh đạo tự do hóa thương mại- lại đưa chủ nghĩa bảo hộ quay lại và phá vỡ trật tự thương mại quốc tế đã tồn tại từ lâu. Nhiều nước như EU, Nhật Bản, đã điều chỉnh chính sách thương mại để thích ứng với sự thay đổi của Mỹ. Điều này sẽ tạo tiền lệ cho các cách thức ứng xử của các quốc gia khác trong tương lai và làm giảm vai trò Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) cũng như các cơ chế kinh tế, thương mại đa phương khác.

Ông Trump chính thức lên nắm quyền vào T1/2025, khi thực hiện chính sách tăng thuế nhập khẩu đã cam kết trong kỳ bầu cử, có thể kéo theo những cú đáp trả của Trung Quốc và châu Âu, dẫn đến một “cuộc chiến” thương mại toàn diện và rộng khắp. Điều này gây ra rủi ro cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho rằng, trong trường hợp xấu, nó có thể làm giảm tới 7% GDP toàn cầu, và kịch bản tốt thì làm giảm 0,2% GDP toàn cầu. Bên cạnh đó là cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, nhất là giữa Mỹ và Trung Quốc trở nên quyết liệt, đối đầu trực diện trên các lĩnh vực, tập trung vào khía cạnh kinh tế, trong đó có thương mại quốc tế và công nghệ. Từ đầu năm 2018 (nhiệm kỳ 1 của TT Trump) đến nay, ảnh hưởng của “cuộc chiến” thương mại Mỹ - Trung lan ra toàn cầu (đánh thuế rất cao nhiều mặt hàng NK từ Trung Quốc lên đến 300 tỷ USD). Chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden dù đưa ra quan điểm mềm mỏng hơn đối với Trung Quốc nhưng mới đây tiếp tục đánh thuế 1 loạt mặt hàng giá trị khoảng 18 tỷ USD với chủ yếu là các sản phẩm công nghiệp (xe điện,...). Trước những tác động tiêu cực từ “cuộc chiến” này, lưu thông hàng hóa bị nghẽn, thương mại toàn cầu trở nên suy yếu, từ đó, kéo theo sự suy giảm của tăng trưởng kinh tế. Cùng với “cuộc chiến” thương mại Mỹ - Trung, Liên minh châu Âu (EU) hướng nội, bị chia rẽ sâu sắc hơn sau khi Anh rời EU cũng làm môi trường địa - chính trị bị tác động, dễ xung đột hơn dẫn tới thương mại quốc tế bị ảnh hưởng.

Có thể hình dung với nhiệm kỳ 2 của ông Trump, cuộc thương chiến 2 có thể tạo ra tình trạng phân mảnh trong thị trường thương mại toàn cầu, khiến giá cả sẽ tăng lên ở một số quốc gia do áp lực tăng thuế quan trên diện rộng. Cách tiếp cận của ô Trump khiến "hệ thống thương mại toàn cầu chỉ là bức tranh ghép lại từ các thỏa thuận song phương". Hoạt động và lợi ích từ thương mại sẽ giảm sút. Quan hệ giao thương giữa các quốc gia cũng căng thẳng hơn trước đây. Chính sách tăng thuế nhập khẩu và giảm thuế trong nước của Trump khiến USD mạnh lên Vì lý do, lạm phát tại Mỹ có thể tăng trở lại, khiến lãi suất nước này lên cao hơn, giúp đồng đôla hấp dẫn so với các tiền tệ khác. Về phía doanh nghiệp, việc có thể tận dụng được những cơ hội để thâm nhập, mở rộng và phát triển hay không lại phụ thuộc vào khả năng nội tại của chính doanh nghiệp. Thực tế hiện nay, đang có sự “lệch pha” khi Nhà nước nỗ lực “mở đường” cho doanh nghiệp vươn ra thế giới thì còn nhiều doanh nghiệp có phần “chậm nhịp” và chưa thực chuẩn bị tốt cho các FTA. Do đó doanh nghiệp, dù không còn sớm nhưng cũng không phải là quá muộn, cần ý thức ngay và chủ động, sẵn sàng điều chỉnh nội tại để tận dụng tốt cơ hội mà các FTA mang lại.

Nguồn: Nguồn: Nhà báo Dương Thị Lan Hương, Hiệp hội thông tin tư vấn kinh tế Thương mại Việt Nam