Theo Bộ Tài chính Nhật Bản, nước này đã ghi nhận thâm hụt thương mại thông quan 1.223,8 tỷ yên trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9/2025, xuất khẩu chỉ tăng nhẹ 0,2%, trong khi nhập khẩu giảm 3,2% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, nhập khẩu dầu thô và than đá giảm mạnh lần lượt 15,7% và 31,6%. Diễn biến này có thể góp phần làm giảm áp lực lên giá đầu vào của nhiều ngành công nghiệp Nhật Bản, qua đó ảnh hưởng đến giá xuất khẩu các mặt hàng công nghiệp, máy móc, linh kiện – những nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nhập khẩu của Việt Nam.
Bên cạnh đó, xuất khẩu chất bán dẫn và linh kiện điện tử của Nhật Bản tăng 4,2%, trong khi xuất khẩu ô tô giảm 6,7%, đặc biệt xe sang xuất sang Hoa Kỳ giảm tới 22,7% do thuế quan cao của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Sự thay đổi cơ cấu xuất khẩu này khiến các doanh nghiệp Nhật Bản có xu hướng thúc đẩy mở rộng thị trường tại châu Á, trong đó có Việt Nam, với các sản phẩm điện tử, linh kiện và máy móc có giá cạnh tranh hơn. Điều này dự kiến sẽ góp phần làm chỉ số giá nhập khẩu nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện – hiện chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu nhập khẩu từ Nhật Bản (6,24 tỷ USD, tăng 17,69%) – tiếp tục duy trì đà tăng nhẹ nhưng ổn định, phản ánh nhu cầu lớn từ khu vực sản xuất chế biến, chế tạo trong nước.
Ở góc độ quan hệ song phương, Việt Nam và Nhật Bản đang ở giai đoạn hợp tác tốt đẹp nhất, sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và phồn vinh châu Á và thế giới vào tháng 11/2023. Cùng với đó, môi trường chính trị ổn định và mạng lưới hiệp định thương mại tự do như CPTPP, RCEP và VJEPA tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy hàng hóa, giảm chi phí và rào cản kỹ thuật, từ đó góp phần bình ổn chỉ số giá nhập khẩu của Việt Nam từ Nhật Bản.
Tổng kim ngạch thương mại song phương 9 tháng đầu năm 2025 đạt gần 38 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất siêu 1,41 tỷ USD. Nhật Bản hiện có hơn 5.600 dự án FDI tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký 79,4 tỷ USD, chủ yếu tập trung vào các lĩnh Trong giai đoạn tới, xu hướng chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế số, và mở rộng hợp tác trong lĩnh vực hạ tầng - logistics giữa hai nước được kỳ vọng sẽ làm gia tăng nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và công nghệ từ Nhật Bản. Tuy nhiên, bối cảnh địa chính trị phức tạp và biến động chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn có thể gây sức ép lên chi phí vận chuyển và giá đầu vào. Do đó, chỉ số giá nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam từ Nhật Bản thời gian tới có thể duy trì xu hướng tăng nhẹ, phản ánh sự cân bằng giữa tác động của giá năng lượng giảm và nhu cầu tăng đối với nhóm hàng công nghệ, linh kiện điện tử và vật liệu sản xuất chất lượng cao.
Nguồn: TS. Cao Mạnh Cường, chuyên gia kinh tế