Từ ngày 25–28/11/2025 tại Đà Nẵng, Phiên đàm phán thứ 18 Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu (EFTA) đã được tổ chức với kết quả tích cực, khi hai bên đạt được nhiều tiến bộ đối với các dự kiến của Hiệp định. Đây được xem là dấu mốc trong tiến trình hướng tới kết thúc đàm phán FTA này.
Tiến độ đàm phán tăng tốc – Kỳ vọng sớm ký kết FTA
Theo thông báo chung, các nhóm công tác đã đạt bước tiến nhanh hơn so với các vòng trước, đặc biệt ở các chương có nội dung phức tạp. Tại Đà Nẵng, không khí làm việc được đánh giá là tích cực, phản ánh quyết tâm chung của cả hai bên trong việc sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho một hiệp định thương mại tự do chất lượng cao.
Sự kiện được tổ chức tại Đà Nẵng – địa phương có Hội An, từng là một thương cảng sầm uất và cũng tiên phong hình thành mô hình khu thương mại tự do của Việt Nam – là thông điệp mang tính biểu tượng về định hướng mở cửa và hội nhập sâu rộng của Việt Nam trong giai đoạn tới.
Doanh nghiệp chủ động đón đầu “làn sóng cơ hội EFTA”
Tín hiệu khả quan từ tiến trình đàm phán đã thúc đẩy nhiều doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng như dệt may, da giày, gỗ – nội thất, thủy sản và linh kiện điện tử chủ động rà soát chuỗi cung ứng, đánh giá tiêu chuẩn chất lượng và cải thiện quy trình sản xuất để đáp ứng yêu cầu của thị trường EFTA. Một số doanh nghiệp cũng đã triển khai nghiên cứu thị trường, tiếp cận sớm nhà phân phối tại Thụy Sĩ và Na Uy nhằm nắm bắt cơ hội mở rộng xuất khẩu.
Ở cấp cơ quan quản lý nhà nước, các Bộ, ngành liên quan cũng sẽ có sự chuẩn bị tích cực, gồm cả xem xét dự thảo các văn bản hướng dẫn thực thi để có thể triển khai ngay khi Hiệp định có hiệu lực.
Dư địa thương mại lớn – Tiềm năng tăng trưởng bền vững
Theo Eurostat, kim ngạch thương mại Việt Nam – EFTA năm 2024 đạt trên 3,5 tỷ Euros và duy trì đà tăng trưởng ổn định. Mặc dù quy mô thương mại hiện tại còn khiêm tốn so với nhiều đối tác thương mại lớn, song cơ cấu hàng hóa giữa Việt Nam và EFTA mang tính bổ sung mạnh mẽ. Việt Nam chủ yếu xuất khẩu hàng tiêu dùng, dệt may, giày dép, nông sản và linh kiện, trong khi EFTA cung cấp công nghệ cao, dược phẩm và thiết bị chính xác.
Nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như giày dép, dệt may, gỗ, thủy sản chế biến và nông sản đã tiếp cận được thị trường EFTA. Với ưu đãi thuế quan từ FTA, các ngành hàng này được dự báo sẽ có dư địa tăng trưởng mạnh trong giai đoạn tới.
Cơ hội bứt phá – Nhưng yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn rất cao đối với doanh nghiệp
FTA Việt Nam – EFTA dự kiến mở ra không chỉ ưu đãi thuế quan lớn mà còn cơ hội tiếp cận nhóm người tiêu dùng có mức thu nhập thuộc nhóm cao nhất thế giới. Đây là thị trường chú trọng chất lượng, an toàn thực phẩm, môi trường và tính bền vững, tạo lợi thế cho các sản phẩm chế biến sâu, hữu cơ và hàng xanh – sạch của Việt Nam.
Bên cạnh cơ hội, doanh nghiệp Việt Nam sẽ đối mặt yêu cầu nghiêm ngặt hơn về tiêu chuẩn SPS/TBT, minh bạch chuỗi cung ứng, môi trường và truy xuất nguồn gốc. Để đáp ứng, doanh nghiệp cần điều chỉnh toàn diện quy trình kiểm soát chất lượng, cập nhật năng lực sản xuất và hoàn thiện hệ thống quản lý.
Doanh nghiệp cũng được khuyến nghị chủ động đạt các chứng nhận quốc tế như:
Các chứng nhận này giúp tạo lợi thế khi tiếp cận các nhà nhập khẩu EFTA và gia tăng độ tin cậy của hàng hóa Việt Nam.
Hoàn thiện khung thực thi – Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp
Sau khi ký kết Hiệp định, giống như nhiều Hiệp định khác, dự kiến các Bộ, ngành liên quan sẽ khẩn trương xây dựng hướng dẫn thực thi, bao gồm biểu thuế ưu đãi, quy tắc xuất xứ, thủ tục cấp chứng nhận, quy trình tận dụng ưu đãi,..
Bên cạnh đó, các Thương vụ Việt Nam tại bốn nước thành viên EFTA đang đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp thông qua tư vấn SPS/TBT, kết nối nhà nhập khẩu, hỗ trợ pháp lý – logistics và thúc đẩy hợp tác thương mại – đầu tư hai chiều. Các hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp Việt Nam thích ứng nhanh và tận dụng hiệu quả cơ hội từ FTA ngay khi có hiệu lực.
Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam không nên chờ đến khi hiệp định chính thức có hiệu lực mới bắt đầu chuẩn bị. Việc chủ động đánh giá lại năng lực sản xuất, nâng cấp dây chuyền, củng cố hệ thống chứng nhận quốc tế, cải thiện bao bì – nhãn mác và chủ động nghiên cứu thị trường EFTA ngay từ thời điểm này sẽ giúp doanh nghiệp nắm bắt sớm “làn sóng cơ hội EFTA”. Sự chuẩn bị sớm không chỉ giảm thiểu rủi ro khi yêu cầu thị trường cao, mà còn giúp doanh nghiệp tạo lợi thế cạnh tranh ngay từ những giai đoạn đầu khi FTA được ký kết và đưa vào thực thi.
Nguồn: Phòng HNNN
Tài liệu tham khảo