CÔNG TÁC THÔNG TIN, TUYÊN TRUYỀN VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY VÀ KIẾN NGHỊ TRONG GIAI ĐOẠN TỚI

24/12/2017 | 00:00:00

Việt Nam đang ngày càng tích cực và chủ động tham gia vào hội nhập quốc tế nói chung và hội nhập kinh tế quốc tế (HNKTQT) nói riêng. Từ chỗ HNKTQT còn là một khái niệm khá mới mẻ trong những năm đầu của thập kỷ 90 thì nay HNKTQT và nội hàm của nó đã trở nên quen thuộc đối với các tầng lớp nhân dân. Đại đa số các cán bộ, doanh nghiệp và người dân tại mọi vùng miền tổ quốc hiện nay đã có những hiểu biết nhất định về HNKTQT, từ đó thực hiện tốt các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về HNKTQT. Trong quá trình này, công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT đã đóng góp vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của đông đảo tầng lớp nhân dân về HNKTQT và đưa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về HNKTQT thực sự đi vào cuộc sống.

Trong thời gian qua, công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT đã được Đảng, Chính phủ rất quan tâm và luôn được coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu.

Tại Nghị quyết 07-NQ/TW ngày 27 tháng 11 năm 2001 của Bộ Chính trị về hội nhập kinh tế quốc tế, Đảng ta đã xác định “tiến hành rộng rãi công tác tư tưởng, tuyên truyền giải thích trong các tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể, trong các doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân để đạt được nhận thức và hành động thống nhất và nhất quán về hội nhập kinh tế quốc tế, coi đó là nhu cầu vừa bức xúc, vừa cơ bản và lâu dài của nền kinh tế nước ta, nâng cao niềm tin vào khả năng và quyết tâm của nhân dân ta chủ động hội nhập kinh tế quốc tế”.

Tại Nghị quyết 22-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế cũng nêu bật một trong các giải pháp để thực hiện thắng lợi tiến trình hội nhập là “Tuyên truyền sâu rộng trong toàn Đảng, toàn quân và toàn dân về yêu cầu hội nhập quốc tế, về các cơ hội và thách thức, về phương hướng, nhiệm vụ trọng yếu của hội nhập quốc tế trong từng ngành, từng lĩnh vực, để thống nhất nhận thức và hành động, tạo nên sức mạnh tổng hợp trong quá trình hội nhập quốc tế”.

Tại Nghị quyết 49/NQ-CP ngày 10 tháng 7 năm 2014 của Chính phủ về Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X về một số chủ trương, chính sách lớn để nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững khi Việt Nam là thành viên WTO, Thủ tướng Chính phủ đã giao cho Ban chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế, Bộ Công Thương và các Bộ, ngành liên quan triển khai 4 nhóm nhiệm vụ sau về công tác thông tin tuyên truyền:

Một là,tiếp tục tuyên truyền về quan điểm chỉ đạo và chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Chính phủ về phát triển kinh tế và HNKTQT.

Hai là,tổ chức nghiên cứu, khảo sát, thăm dò và đánh giá về nhận thức, hiểu biết của doanh nghiệp, cán bộ quản lý nhà nước, nhân dân về HNKTQT và tác động của việc thực hiện các cam kết hội nhập kinh tế để xác định nội dung cần tuyên truyền, đảm bảo thiết thực, phù hợp với nhu cầu của từng đối tượng.

Ba là, xây dựng cơ chế phối hợp, cung cấp thông tin về HNKTQT giữa các Bộ, ngành và địa phương, giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp nhằm bảo đảm việc chia sẻ thông tin giữa các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân dễ tiếp cận và nắm bắt kịp thời các thông tin về tình hình hội nhập trong nước và quốc tế.

Bốn là,tăng cường và đa dạng hóa phương thức cung cấp thông tin về HNKTQT cho các địa phương và doanh nghiệp.

Và gần đây nhất là tại Nghị quyết số 06/NQ-TW ngày 5/11/2016, Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về “Thực hiện có hiệu quả tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, giữ vững ổn định chính trị - xã hội trong bối cảnh nước ta tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới”, công tác thông tin tuyên truyền là 1 trong 10 nhóm chủ trương, chính sách cụ thể được đưa ra: “Tăng cường công tác tư tưởng, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và mọi tầng lớp nhân dân về hội nhập kinh tế quốc tế nói riêng và hội nhập quốc tế nói chung. Nâng cao hiểu biết và sự đồng thuận của cả xã hội, đặc biệt là của doanh nghiệp, doanh nhân đối với các thoả thuận quốc tế, đặc biệt là cơ hội, thách thức và những yêu cầu phải đáp ứng khi tham gia và thực hiện các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới bằng các hình thức, nội dung tuyên truyền phù hợp và hiệu quả cho từng ngành hàng, hiệp hội, doanh nghiệp và cộng đồng”.

Quán triệt chủ trương của Đảng, trong những năm qua, các cơ quan Trung ương, các bộ, ngành và địa phương đã tích cực triển khai công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT. Trong quá trình này, Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế đã thường xuyên “Phối hợp với các Bộ, ngành, các cơ quan và địa phương tiến hành công tác tổ chức phổ biến, thông tin, tuyên truyền và bồi dưỡng kiến thức về chủ trương, đường lối và các nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế”[1].

Qua tổng kết báo cáo hàng năm của các Bộ, ngành và địa phương thì công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT trong thời gian qua đã đạt được những kết quả nổi bật sau đây:

Thứ nhất, nội dung thông tin tuyên truyền đã dần theo sát các định hướng của Đảng và Chính phủ, và chiến lược phát triển của từng vùng miền, từng địa phương cụ thể. Nội dung thông tin tuyên truyền cập nhật, phong phú, kịp thời phản ánh tình hình HNKTQT; đã “cung cấp kịp thời thông tin cho các địa phương, doanh nghiệp về thuận lợi và thách thức của việc tham gia Cộng đồng ASEAN, các hiệp định thương mại tự do.[2]

Thứ hai, hình thức thông tin tuyên truyền tương đối phong phú, bao gồm cả các hình thức truyền thống như hội nghị, hội thảo, biên soạn ấn phẩm, tài liệu, tuyên truyền qua báo chí đến các hình thức hiện đại như điểm hỏi- đáp trên mạng, chuyên mục trên truyền hình hay tọa đàm trực tuyến.

Thứ ba, đối tượng được thông tin tuyên truyền rất đa dạng.Đối tượng được thông tin tuyên truyền cũng hết sức đa dạng: từ đại biểu quốc hội, cán bộ quân đội, công an, thẩm phán, cán bộ quản lý nhà nước của các B, ngành, địa phương cho đến các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệpgiảng viên, sinh viên các trường đại học, các cơ quan thông tin tuyên truyền và báo chí.

Hàng năm, Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế đã thường xuyên phối hợp với các Bộ, ngành và các UBND Tỉnh thành trên cả nước tổ chức các hội nghị phổ biến về Hiệp định Thương mại tự do, Cộng đồng kinh tế ASEAN các cam kết hội nhập của Việt Nam và qua đó hướng dẫn doanh nghiệp tận dụng các cơ hội, hạn chế các thách thức của hội nhập mang lại.

Công tác thông tin tuyên truyền thời gian vừa qua đã giúp các cán bộ quản lý Nhà nước làm tốt công tác hoạch định chính sách, và đặc biệt là giúp cho các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp có thể nắm bắt được cơ hội, vượt qua thách thức, tham gia hiệu quả vào tiến trình HNKTQT.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT trong thời gian qua cũng còn một số tồn tại, hạn chế như sau:

Thứ nhất, hoạt động thông tin tuyên truyền vẫn chưa đáp ứng được hết nhu cầu của tất cả các cán bộ quản lý nhà nước, các cán bộ của các sở, ban ngành tại địa phương, doanh nghiệp và người dân.

Thứ hai, kết quả và hiệu quả chưa tương xứng với công sức và kinh phí bỏ ra. Các hoạt động thông tin tuyên truyền vẫn còn tình trạng trùng lặp, chồng chéo về nội dung, địa điểm, thời gian tổ chức, gây lãng phí nguồn lực (ví dụ tại các tỉnh và thành phố lớn có rất nhiều Hội nghị tuyên truyền về cùng một chủ đề do các cơ quan khác nhau thực hiện nhưng ở các tỉnh thành phố khác lại rất ít).

Thứ ba, nội dung và phương thức tuyên truyền còn đơn điệu, khô khan, nhất là khi tuyên truyền về cam kết quốc tế nên chưa tạo được sự hấp dẫn, chưa lôi kéo được sự quan tâm của doanh nghiệp, người dân.

Có một số nguyên nhân dẫn đến những tồn tại, hạn chế trên đây:

- Một bộ phận người dân và doanh nghiệp cũng như cán bộ quản lý còn thực sự quan tâm và chủ động tìm hiểu các thông tin, kiến thức về hội nhập kinh tế quốc tế.

-  Công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT tại một số bộ, ngành, địa phương còn mang tính hình thức, chưa thu hút được sự tham gia của cán bộ các Sở ban ngành và doanh nghiệp tại địa phương.

- Năng lực tiếp nhận của một bộ phận không nhỏ cán bộ quản lý cũng như của các doanh nghiệp còn hạn chế trong khi tài liệu phổ biến còn chung chung, đôi khi quá kỹ thuật và chưa có nhiều hướng dẫn cụ thể.

- Công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành, địa phương theo một kế hoạch và đề cương thống nhất, dẫn đến sự chồng chéo, lãng phí về nguồn lực.

- Thực tiễn HNKTQTngày càng mở rng và liên quan đến nhiều lĩnh vực mới như lao động, môi trường, mua sắm chính phủ… và thông tin liên tục thay đổi, đòi hỏi cần phải thường xuyên cập nhật, trong khi năng lực tiếp nhận và nguồn kinh phí phục vụ cho việc tập hợp thông tin chưa đáp ứng được.

- Kinh phí tổ chức hoạt động còn rất hạn chế nên chưa tổ chức được nhiều sự kiện tầm cỡ, quy mô lớn; chưa mời được báo cáo viên có chất lượng, điều kiện tổ chức không thu hút được học viên tham dự...

Trong giai đoạn tới, tiến trình HNKTQT của Việt Nam dự kiến sẽ có những biến chuyển mạnh mẽ. Việt Nam sẽ bước vào một thời kỳ hội nhập mới với những điểm nổi bật như: WTO tiếp tục thúc đẩy hội nhập đa phương thông qua việc triển khai gói cam kết Bali, APEC đang tham vọng hướng tới việc thành lập Khu vực Thương mại tự do Châu Á– Thái Bình Dương, ASEAN đã thành lập Cộng đồng kinh tế ASEAN và đặc biệt là một loạt các FTA mà Việt Nam đã ký kết sẽ có hiệu lực và đi vào thực thi…

Bên cạnh việc đẩy mạnh các hoạt động bên ngoàinhư đàm phán và tham gia các chương trình hợp tác kinh tế quốc tế, Việt Nam sẽ tăng cường hơn nữa các hoạt động bên trongnhư thực thi cam kết, cải cách thể chế, tái cơ cấu nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng để hỗ trợ cho HNKTQT.

            Tình hình đó đòi hỏi công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT càng phải được đẩy mạnh tại các địa phương, từ đó giúp địa phương và doanh nghiệp nắm bắt được cơ hội và vượt qua thách thức trong quá trình HNKTQT, thực hiện hiệu quả các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế.

Để thực hiện các mục tiêu và yêu cầu nêu trên, định hướng triển khai công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT trong thời gian tới sẽ tập trung vào một số điểm mới với các trọng tâm ưu tiên. Công việc cụ thể như sau:

- Có sự phối hợp chặt chẽ của các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp:Công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT liên quan đến nhiều Bộ, ngành và đòi hỏi sự tham gia, phối hợp chặt chẽ của các Bộ, ngành và các cơ quan liên quan. Cần huy động sự tham gia của tất cả các cấp, các Bộ ngành và các cơ quan truyền thông để công tác thông tin tuyên truyền được triển khai rộng khắp, thực chất và hiệu quả. Bên cạnh đó, cần có sự tham gia phối hợp tích cực của các địa phương và doanh nghiệp là đối tượng mục tiêu chính mà công tác thông tin tuyên truyền hướng tới.

- Xây dựng kế hoạch tổng thể cho công tác thông tin tuyên truyền hàng năm để các hoạt động không bị chồng chéo, lãng phí.

-Khảo sát, tìm hiểu nhu cầu của các đối tượng trên địa bàn được thông tin tuyên truyền để nội dung phù hợp với yêu cầu thực tế. Ưu tiên những nội dung sau:

+ Các cơ hội và thách thức đối trong quá trình thực thi và vận dụng cam kết;

+ Phổ biến lồng ghép việc thực thi các cam kết hội nhập vào chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội của Đảng và Nhà nước cũng như tại địa phương.

- Có ưu tiên cho nhóm đối tượng cụ thể: căn cứ vào từng nhóm đối tượng được thông tin tuyên truyền để lựa chọn, sử dụng các nội dung và hình thức thông tin tuyên truyền phù hợp. Trong đó ưu tiên cho nhóm đối tượng làcác doanh nghiệp theo các hiệp hội, nhóm ngành hàng, cụm khu công nghiệp và đặc biệt cho các doanh nghiệp thuộc các ngành hàng sản xuất quan trọng.

- Vận dụng linh hoạt các hình thức và phương thức tổ chức hoạt động thông tin tuyên truyền.

- Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho các cán bộ làm công tác thông tin tuyên truyền và đặc biệt đối với đội ngũ phóng viên, báo chí.

- Phát hành các tài liệu hướng dẫn, cẩm nang, ấn phẩm… về HNKTQT.

Tóm lại, HNKTQT là xu thế chung của thời đại mà tất cả các quốc gia đều không thể đứng ngoài nếu muốn đạt được những thành tựu về kinh tế. Đối với Việt Nam, đây là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự nhất quán trong chủ trương và đồng thuận trong hành động của tất cả các cấp các ngành, từ trung ương đến địa phương, từ các cơ quan quản lý Nhà nước tới cộng đồng doanh nghiệp và người dân... Với việc thực hiện đồng bộ những nhóm giải pháp đã nêu ở trên, công tác thông tin tuyên truyền về HNKTQT của ta trong thời gian sẽ được triển khai một cách hiệu quả và thiết thực hơn./.

Trịnh Minh Anh- Chánh văn phòng, Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế


[1] Nhiệm vụ tại Quyết định số: 04/QĐ-BCĐLNKT Phê duyệt Quy chế, tổ chức hoạt động của BCĐLNKT

[2] Đây là 1 trong 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm tại Hướng dẫn số 01-HD/BTGTW về việc hướng dẫn công tác thông tin đối ngoại năm 2016 của Ban Tuyên Giáo Trung Ương