Những trụ cột xuất khẩu của Việt Nam! Tuy nhiên, bối cảnh địa chính trị và thương mại toàn cầu biến động không ngừng, một thách thức lớn đang hiện hữu! Khi hàng rào thuế và tiêu chuẩn kỹ thuật ở các thị trường lớn ngày càng siết chặt, nhiều doanh nghiệp đang mất dần lợi thế. Chuyển đổi tư duy là bắt buộc. Đa dạng hóa thị trường là lời giải. CPTPP trở thành một “đòn bẩy” quan trọng - mở cửa các thị trường thành viên với ưu đãi thuế để bù đắp thất thu và đa dạng hoá đầu ra. Doanh nghiệp đang đối mặt những thách thức gì, và làm sao tận dụng CPTPP để vượt qua. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, ngành thủy sản Việt Nam vẫn ghi nhận kết quả khả quan. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, tổng kết 10 tháng năm 2025, ngành này đã đem về hơn 9,3 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, tăng 12,9% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, phía sau gam màu sáng là không ít thách thức từ rào cản thuế quan cùng biến động khó lường ở các thị trường chủ lực. Từ tháng 8/2025, 01 ký cá tại đây muốn xuất khẩu đi Mỹ phải chịu 20% mức thuế đối ứng, tức doanh nghiệp phải đóng từ 17.000 – 20.000 đồng. Theo giám đốc Nhà máy này, đây là gánh nặng không hề nhỏ với các nhà máy thủy sản.
Không giống các nhóm hàng hóa khác, thủy sản Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ phải chịu thuế chống bán phá giá được xét qua từng năm. Vì vậy, mức thuế đối ứng mà Mỹ đưa ra khiến cánh cửa để hàng hóa thủy sản đi vào thị trường này càng hẹp. Như doanh nghiệp này, đầu năm 2025 đặt mục tiêu xuất khẩu tăng trưởng khá mạnh tại thị trường Mỹ. Hiện kế hoạch đối diện thách thức không nhỏ.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), nửa đầu năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt 905 triệu USD, tăng 17,5% so với cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, Hoa Kỳ đã mất vị trí số 1 vào tay Trung Quốc. Mức thuế đối ứng cao và áp dụng ngay sau đó đã tác động tiêu cực tới cả ngành hàng thuỷ sản. Trước con số thiệt hại có thể lên tới 500 triệu USD/năm nếu không có kế hoạch ứng phó từ sớm, một tổ công tác liên ngành đã được thành lập và hàng loạt giải pháp từ phía địa phương đã được triển khai nhằm tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy thương mại công bằng, bền vững, cũng như đa dạng thị trường đầu ra cho doanh nghiệp ngành thuỷ sản.
Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam nhận định, vẫn còn nhiều tiềm năng để tăng trưởng xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ từ việc khai thác các thị trường thị phần còn thấp và bổ sung thêm sản phẩm mới cho các thị trường truyền thống, trong đó có Nhật Bản - một trong các nước thành viên của Hiệp định CPTPP.
Rõ ràng, trong bối cảnh nhiều thị trường lớn như Mỹ liên tục áp dụng hàng rào kỹ thuật và chính sách thuế mới, doanh nghiệp Việt Nam phải nỗ lực xoay chuyển cách làm để không quá phụ thuộc vào một thị trường. Đa dạng hóa thị trường và chú trọng chất lượng, chế biến sâu đang trở thành hướng đi chủ đạo, giúp ngành nông - lâm - thuỷ sản tiến gần hơn tới mục tiêu xuất khẩu đã đề ra cho năm 2025.
Thực tế, các doanh nghiệp đã xây dựng kịch bản và chuẩn bị phương án ứng phó từ tháng 4/2025 - thời điểm Mỹ công bố về mức thuế quan và có động thái dịch chuyển. Nhiều doanh nghiệp đã tìm thấy cơ hội từ các thị trường CPTPP. Như lô bưởi này được đo độ đường và kiểm soát sinh vật gây hại nhằm đáp ứng yêu cầu từ phía nhập khẩu Australia (một thành viên của Hiệp định CPTPP). Ngay sau khi Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Australia khẳng định bưởi Việt Nam đủ điều kiện nhập khẩu, các đối tác của đơn vị này tại Australia đã nhanh chóng đặt hàng với trước mắt là 04 container.
Việc mở được cửa thị trường Australia mang ý nghĩa tích cực trên nhiều phương diện. Trước hết, nó thêm một thị trường xuất khẩu quan trọng cho bưởi Việt Nam, góp phần đa dạng hóa đầu ra.
Không chỉ có bưởi xuất sang Australia, thanh long của Việt Nam lần đầu tiên được xuất khẩu sang Nhật Bản vào năm 2009 và đến nay loại quả này ước tính chiếm tới hơn 80% thị phầntại Nhật Bản. Vải của Việt Nam sau gần 5 năm bước chân vào thị trường khó tính này cũng đã chiếm được khoảng 10% thị phần. Trước những tiềm năng lớn từ các thành viên trong Hiệp định CPTPP và nhiều thị trường khác, kỳ vọng giá trị xuất khẩu nông lâm thủy sản về đích năm 2025 với 70 tỷ đô la Mỹ... là hoàn toàn có cơ sở.
Nguồn: Nhà báo Vũ Mạnh Cường, Hiệp hội thông tin tư vấn kinh tế thương mại Việt Nam